I.

Second in LineDruga w Kolejce

On September 9, 1948, the Democratic People's Republic of Korea was proclaimed, and Poland moved fast. It became the second country in the socialist bloc, after the Soviet Union, to open dialogue with the new state, and formally recognized the DPRK on October 16, 1948. Ambassadors were not exchanged immediately. That came on June 7, 1950, in an agreement signed only a few days before the Korean War broke out. Poland's first chargé d'affaires, Stanisław Dodin, had already taken up his post in October 1948, and its first full ambassador, Juliusz Burgin, was appointed that September, doubling as Poland's ambassador to China at the same time. 9 września 1948 roku proklamowano Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną, a Polska działała szybko. Stała się drugim krajem bloku socjalistycznego, po Związku Sowieckim, który nawiązał dialog z nowym państwem, i formalnie uznała KRLD 16 października 1948 roku. Ambasadorów nie wymieniono od razu. Nastąpiło to 7 czerwca 1950 roku, w umowie podpisanej zaledwie kilka dni przed wybuchem wojny koreańskiej. Pierwszy polski chargé d'affaires, Stanisław Dodin, objął już stanowisko w październiku 1948 roku, a pierwszy pełny ambasador, Juliusz Burgin, został mianowany we wrześniu, pełniąc jednocześnie funkcję ambasadora Polski w Chinach.

The timing could not have been worse. Poland's embassy operated out of Manpo, a mountain village on the Chinese-Korean border, and from January 1951 the area was frequently bombed because of its strategic location near the front. Burgin's own reports back to Warsaw described just how difficult the work was under those conditions. The North Korean embassy in Warsaw opened in the middle of 1951, initially housed in the Pod Karczochem Palace on Ujazdów Avenue before eventually relocating to its current address at 1a Bobrowiecka Street, where it still operates today. Moment nie mógł być gorszy. Ambasada Polski działała z Manpo, górskiej wioski na granicy chińsko-koreańskiej, a od stycznia 1951 roku okolica była często bombardowana ze względu na strategiczne położenie blisko frontu. Własne raporty Burgina wysyłane do Warszawy opisywały, jak trudna była praca w tych warunkach. Ambasada Korei Północnej w Warszawie otworzyła się w połowie 1951 roku, początkowo mieszcząc się w Pałacu Pod Karczochem przy Alejach Ujazdowskich, zanim ostatecznie przeniosła się pod obecny adres przy ulicy Bobrowieckiej 1a, gdzie działa do dziś.

II.

The War Orphans of OtwockSieroty Wojenne z Otwocka

During and after the Korean War, Poland took in North Korean war orphans and housed a number of them in Otwock, a spa town outside Warsaw. To this day, Otwock appears in North Korean schoolbooks as a symbol of the friendship between the two nations, a striking legacy for a town whose other claim to historical memory is Zofiówka, a sanatorium the Nazis used as an extermination site during the wartime Action T4 program. Poland also educated hundreds of North Korean students at its universities. In the 1955-56 academic year alone, 365 of the 575 foreign students in Poland, well over half, were North Korean, mostly studying engineering and agriculture. Several went on to careers in DPRK diplomacy, including a colonel and a former director of the Polish-language department at Pyongyang University of Foreign Languages. Podczas wojny koreańskiej i po niej Polska przyjęła północnokoreańskie sieroty wojenne, umieszczając część z nich w Otwocku, uzdrowiskowym miasteczku pod Warszawą. Do dziś Otwock pojawia się w północnokoreańskich podręcznikach szkolnych jako symbol przyjaźni między obu narodami, uderzające dziedzictwo dla miasteczka, którego innym śladem w historycznej pamięci jest Zofiówka, sanatorium wykorzystywane przez Niemców jako miejsce eksterminacji w ramach wojennego programu Akcja T4. Polska kształciła też na swoich uczelniach setki północnokoreańskich studentów. W samym roku akademickim 1955-56 aż 365 z 575 zagranicznych studentów w Polsce, zdecydowana większość, pochodziło z Korei Północnej, studiując głównie inżynierię i rolnictwo. Kilku z nich zrobiło później karierę w dyplomacji KRLD, w tym pułkownik i były dyrektor katedry języka polskiego na Uniwersytecie Języków Obcych w Pjongjangu.

One of those orphans, Yun Myong-jin, later became a secretary at the DPRK's mission to UNESCO. His daughter, Yun So-hyon, grew up learning fluent Polish from him and, as of the most recent reporting, headed the Poland-DPRK friendship association from within North Korea's Committee for Cultural Relations, a small human thread still connecting the two countries three generations later. Jeden z tych sierot, Yun Myong-jin, został później sekretarzem misji KRLD przy UNESCO. Jego córka, Yun So-hyon, dorastała, ucząc się od niego biegłego polskiego, i według najnowszych doniesień kierowała stowarzyszeniem przyjaźni Polska-KRLD z ramienia północnokoreańskiego Komitetu Stosunków Kulturalnych, cienką ludzką nicią wciąż łączącą oba kraje trzy pokolenia później.

III.

Poland's Quiet Job on the DMZCicha Praca Polski na DMZ

The 1953 Korean Armistice Agreement, which ended the fighting without ever becoming a peace treaty, created two watchdog bodies to keep both sides honest, and Poland was placed on both of them. China and North Korea nominated Poland and Czechoslovakia; the United Nations Command countered with Sweden and Switzerland. The short-lived Neutral Nations Repatriation Commission oversaw prisoner-of-war returns, and by most accounts Polish delegates followed instructions from Beijing rather than acting neutrally. The longer-running Neutral Nations Supervisory Commission, still technically active today, was tasked with inspecting ports on both sides of the peninsula to stop illegal rearmament, and the Polish and Czechoslovak teams arrived far larger and more self-sufficient than their Swedish and Swiss counterparts, complete with their own radio trucks, interpreters, and mess equipment. Porozumienie o rozejmie koreańskim z 1953 roku, które zakończyło walki, nigdy nie stając się traktatem pokojowym, powołało dwa organy nadzorcze, mające pilnować uczciwości obu stron, a Polska znalazła się w obu z nich. Chiny i Korea Północna nominowały Polskę i Czechosłowację; Dowództwo Narodów Zjednoczonych odpowiedziało Szwecją i Szwajcarią. Krótko istniejąca Komisja Repatriacyjna Państw Neutralnych nadzorowała powroty jeńców wojennych, a według większości relacji polscy delegaci wykonywali instrukcje z Pekinu, zamiast działać neutralnie. Dłużej działająca Komisja Nadzorcza Państw Neutralnych, technicznie wciąż aktywna, miała za zadanie inspekcjonować porty po obu stronach półwyspu, by powstrzymać nielegalne dozbrajanie, a zespoły polski i czechosłowacki przyjechały znacznie większe i bardziej samowystarczalne niż ich szwedzcy i szwajcarscy odpowiednicy, z własnymi ciężarówkami radiowymi, tłumaczami i zapleczem kuchennym.

Recent scholarship, drawing on documents declassified by Poland's Institute of National Remembrance, has revealed that the Polish delegation used its NNSC cover for military intelligence gathering in South Korea through the 1950s, a claim first made by a defecting Polish intelligence officer decades ago and only now backed by documentary evidence. North Korea eventually turned on the arrangement: in 1994 its army declared the commission dissolved and demanded Poland's delegation leave, and Polish personnel were expelled from the peninsula in 1995. Poland has never formally withdrawn, however. Its delegates still travel to South Korea roughly twice a year for consultations, most recently meeting Swedish and Swiss counterparts in Geneva, keeping the commission's original membership 75 percent intact on paper even though Poland has had no physical presence on Korean soil in three decades. Najnowsze badania, oparte na dokumentach odtajnionych przez polski Instytut Pamięci Narodowej, ujawniły, że polska delegacja wykorzystywała przykrywkę NNSC do zbierania informacji wywiadowczych w Korei Południowej przez lata pięćdziesiąte, twierdzenie po raz pierwszy wysunięte dekady temu przez zdekonspirowanego polskiego oficera wywiadu, a teraz dopiero poparte dowodami dokumentalnymi. Korea Północna ostatecznie zwróciła się przeciwko temu porozumieniu: w 1994 roku jej armia ogłosiła komisję rozwiązaną i zażądała odejścia polskiej delegacji, a polski personel został wydalony z półwyspu w 1995 roku. Polska jednak nigdy formalnie się nie wycofała. Jej delegaci wciąż podróżują do Korei Południowej mniej więcej dwa razy w roku na konsultacje, ostatnio spotykając się ze szwedzkimi i szwajcarskimi odpowiednikami w Genewie, utrzymując na papierze 75 procent pierwotnego składu komisji, mimo że Polska nie ma fizycznej obecności na koreańskiej ziemi od trzech dekad.

IV.

A Kim in Warsaw, and an Embassy That Rents Out RoomsKim w Warszawie i Ambasada Wynajmująca Pokoje

The Warsaw embassy has had its share of strange chapters. From 1998 until 2015, its most notable resident was Kim Pyong-il, Kim Jong-il's half-brother and, at one point, considered a possible successor to their father, Kim Il-sung, before being sidelined into a long sequence of quiet ambassadorial postings abroad. Poland was where he spent the longest stretch of that exile, seventeen years, before finally being reassigned to Prague. Former diplomats there have described a mission that, especially in the 1990s, was more socially open than North Korean posts became later, with staff who would occasionally share a drink with locals, a habit long since replaced by the tighter discipline Pyongyang now imposes on diplomats abroad. Ambasada w Warszawie miała swój udział dziwnych rozdziałów. Od 1998 do 2015 roku jej najbardziej znanym mieszkańcem był Kim Pyong-il, przyrodni brat Kim Dzong Ila, w pewnym momencie rozważany jako możliwy następca ich ojca, Kim Ir Sena, zanim odsunięto go na bok w długi ciąg cichych placówek ambasadorskich za granicą. Polska była miejscem, gdzie spędził najdłuższy odcinek tego zesłania, siedemnaście lat, zanim wreszcie przeniesiono go do Pragi. Byli tam dyplomaci opisywali placówkę, która, zwłaszcza w latach 90., była bardziej otwarta towarzysko niż późniejsze placówki północnokoreańskie, z personelem, który czasem dzielił się drinkiem z miejscowymi, nawyk dawno zastąpiony ściślejszą dyscypliną, jaką Pjongjang narzuca dziś dyplomatom za granicą.

The building itself has generated its own controversy. North Korea has rented out portions of the embassy as office space to commercial tenants, a practice Poland's Ministry of Foreign Affairs says violates international rules governing diplomatic property, though the embassy has continued regardless. One of the more awkward moments came when Polish politician Ryszard Petru's consulting firm turned out to have rented space in the building; he removed the company in 2015 and told reporters he had not known who actually owned it. Sam budynek wywołał własną kontrowersję. Korea Północna wynajmowała części ambasady jako powierzchnię biurową komercyjnym najemcom, praktyka, którą polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych uznaje za naruszenie międzynarodowych zasad dotyczących nieruchomości dyplomatycznych, choć ambasada kontynuowała mimo to. Jednym z bardziej niezręcznych momentów było odkrycie, że firma konsultingowa polskiego polityka Ryszarda Petru wynajmowała powierzchnię w tym budynku; wycofał firmę w 2015 roku i powiedział dziennikarzom, że nie wiedział, kto właściwie jest jej właścicielem.

V.

What Is Actually Left to TradeCo Faktycznie Zostało do Handlu

Under UN Security Council sanctions in place since North Korea's nuclear and missile tests, there is not much bilateral trade left, but there is some, and the numbers are specific enough to be genuinely interesting. According to UN Comtrade data, Poland imported $9.7 million worth of goods from North Korea in 2024, led by electrical and electronic equipment ($3.5 million), plastics ($1.24 million), machinery ($1.02 million), iron and steel, cereals, and even $515,700 worth of beverages and spirits. Buried in the list is a single, striking line item: $6,520 in arms, ammunition, and military parts, a rounding error in dollar terms but a category that should not exist in any legal trade relationship with North Korea at all. Poland's exports the other way were far smaller, just $361,000, dominated overwhelmingly by miscellaneous edible preparations worth $311,500, alongside token amounts of pharmaceuticals and dairy products. Pod sankcjami Rady Bezpieczeństwa ONZ, obowiązującymi od czasu północnokoreańskich testów jądrowych i rakietowych, niewiele zostało z handlu dwustronnego, ale coś zostało, a liczby są na tyle konkretne, by być naprawdę interesujące. Według danych UN Comtrade Polska zaimportowała w 2024 roku towary o wartości 9,7 miliona dolarów z Korei Północnej, na czele ze sprzętem elektrycznym i elektronicznym (3,5 miliona dolarów), tworzywami sztucznymi (1,24 miliona), maszynami (1,02 miliona), żelazem i stalą, zbożami, a nawet napojami i alkoholami o wartości 515 700 dolarów. W wykazie ukryta jest jedna, uderzająca pozycja: 6520 dolarów broni, amunicji i części wojskowych, błąd zaokrąglenia w kategoriach dolarowych, ale kategoria, która w ogóle nie powinna istnieć w żadnej legalnej relacji handlowej z Koreą Północną. Eksport Polski w drugą stronę był znacznie mniejszy, zaledwie 361 tysięcy dolarów, zdominowany przytłaczająco przez różne przetwory spożywcze warte 311 500 dolarów, obok symbolicznych ilości farmaceutyków i produktów mlecznych.

Small as those numbers are, they make Poland unusually significant to North Korea specifically. Among all of North Korea's trading partners in 2024, Poland ranked as its second-largest export destination in the world, behind only China's $337 million and ahead of Austria, Togo, and Zimbabwe. North Korea ran a $9.33 million trade surplus with Poland that year, the largest positive balance it recorded with any country. Eurostat's own aggregated figures for total EU trade with North Korea tell the same broader story from a different angle: EU-wide trade with North Korea has collapsed from around €29 million total in 2015 to just a few million euros in the most recent reporting, as sanctions tightened and most member states wound their exposure down to nearly nothing. Poland's roughly $10 million relationship, small as it is, now represents an outsized share of what little trade the entire European Union still conducts with Pyongyang. Choć te liczby są niewielkie, czynią Polskę wyjątkowo istotną akurat dla Korei Północnej. Spośród wszystkich partnerów handlowych Korei Północnej w 2024 roku Polska zajęła drugie miejsce na świecie jako rynek eksportowy, zaraz za Chinami z 337 milionami dolarów i przed Austrią, Togo i Zimbabwe. Korea Północna zanotowała w tym roku nadwyżkę handlową z Polską w wysokości 9,33 miliona dolarów, największy dodatni bilans, jaki odnotowała z jakimkolwiek krajem. Własne zagregowane dane Eurostatu dotyczące całego handlu UE z Koreą Północną opowiadają tę samą szerszą historię z innej strony: handel całej UE z Koreą Północną załamał się z około 29 milionów euro łącznie w 2015 roku do zaledwie kilku milionów euro w najnowszych raportach, w miarę zaostrzania sankcji i wygaszania ekspozycji przez większość krajów członkowskich niemal do zera. Warta około 10 milionów dolarów relacja Polski, choć niewielka, stanowi dziś nieproporcjonalnie dużą część tego, co pozostało z handlu całej Unii Europejskiej z Pjongjangiem.