I.

The Technician Who Started Asking QuestionsTechnik, Który Zaczął Zadawać Pytania

Mordechai Vanunu's family were Moroccan Jews who immigrated to Israel when he was a child. After his military service, he took a job at the Negev Nuclear Research Center near Dimona in 1976 and stayed there until 1985, working as a technician inside a facility much of the world already suspected, correctly, of housing a secret Israeli nuclear weapons program that the government would neither confirm nor deny. While working there he pursued a college degree and grew active in student politics, including pro-Palestinian causes. His superiors warned him more than once to stop the outside activity. He kept at it anyway. Rodzina Mordechaja Vanunu to marokańscy Żydzi, którzy wyemigrowali do Izraela, gdy był dzieckiem. Po służbie wojskowej podjął w 1976 roku pracę w Negewskim Centrum Badań Jądrowych pod Dimoną i pozostał tam do 1985 roku, pracując jako technik wewnątrz obiektu, o który znaczna część świata już podejrzewała, słusznie, że mieści tajny izraelski program broni jądrowej, którego rząd nie potwierdzał ani nie zaprzeczał. Pracując tam, kontynuował studia i zaangażował się w politykę studencką, w tym sprawy propalestyńskie. Przełożeni ostrzegali go więcej niż raz, by zaprzestał tej pozazawodowej działalności. Mimo to nie przestał.

In 1985, before leaving the facility, Vanunu took photographs inside the plant, including clear evidence of nuclear weapons development. He went undiscovered. He then moved to Australia, where he converted to Christianity, and the following year he offered the photographs and his account of what they showed to a reporter at London's Sunday Times, among others. The paper's editors judged the material credible and flew him to London for further interviews, keeping him sequestered in a hotel for days while the story was corroborated and prepared for publication. W 1985 roku, przed opuszczeniem obiektu, Vanunu zrobił zdjęcia wewnątrz zakładu, w tym wyraźne dowody rozwoju broni jądrowej. Pozostał niewykryty. Przeniósł się następnie do Australii, gdzie przeszedł na chrześcijaństwo, a w kolejnym roku zaoferował zdjęcia i swoją relację o tym, co pokazywały, między innymi reporterowi londyńskiego Sunday Timesa. Redaktorzy gazety uznali materiał za wiarygodny i przewieźli go do Londynu na dalsze wywiady, trzymając go w odosobnieniu w hotelu przez wiele dni, podczas gdy historia była weryfikowana i przygotowywana do publikacji.

II.

A Woman Named CindyKobieta Imieniem Cindy

By most accounts, the leak to a second newspaper is what put Mossad on alert, a self-described former Mossad officer later claimed Maxwell himself had tipped the agency off, though that specific claim has never been independently confirmed. Israel had also promised British Prime Minister Margaret Thatcher that it would not conduct intelligence operations on British soil, which meant Mossad could not simply seize Vanunu out of his London hotel. He needed to leave the country on his own, voluntarily. Mossad psychologists concluded, correctly, that Vanunu was lonely and would respond to female companionship, and the agency sent an American-born officer named Cheryl Bentov to find him. Według większości relacji to właśnie wyciek do drugiej gazety postawił Mosad w stan gotowości, samozwańczy były oficer Mosadu twierdził później, że sam Maxwell dał cynk agencji, choć to konkretne twierdzenie nigdy nie zostało niezależnie potwierdzone. Izrael obiecał też brytyjskiej premier Margaret Thatcher, że nie będzie prowadzić operacji wywiadowczych na brytyjskiej ziemi, co oznaczało, że Mosad nie mógł po prostu porwać Vanunu z londyńskiego hotelu. Musiał opuścić kraj sam, dobrowolnie. Psychologowie Mosadu doszli do wniosku, słusznie, że Vanunu jest samotny i zareaguje na kobiece towarzystwo, a agencja wysłała urodzoną w Ameryce oficer o nazwisku Cheryl Bentov, by go znalazła.

Posing as an American tourist named Cindy, Bentov struck up a relationship with Vanunu in London and, after weeks of what he later described to the BBC as her using long kisses to keep him distracted, convinced him to take a short holiday with her to Rome. Israel's government had given a simple order down the chain: find him and bring him back alive. Udając amerykańską turystkę imieniem Cindy, Bentov nawiązała relację z Vanunu w Londynie i, po tygodniach tego, co później opisał BBC jako jej odwracanie jego uwagi długimi pocałunkami, przekonała go do krótkich wakacji z nią w Rzymie. Rząd Izraela wydał w dół łańcucha dowodzenia prosty rozkaz: znaleźć go i przywieźć żywego.

III.

RomeRzym

Vanunu and Bentov landed in Rome on September 30, 1986. A taxi carrying two more Mossad agents was waiting outside the airport, and once inside, Vanunu was overpowered, injected with a paralyzing drug, and driven away. He was then transferred aboard the INS Noga, an Israeli signals-intelligence vessel disguised as an ordinary merchant ship, and carried by sea back to Israel to face trial for treason and espionage. Vanunu i Bentov wylądowali w Rzymie 30 września 1986 roku. Na zewnątrz lotniska czekała taksówka z dwoma kolejnymi agentami Mosadu, a już w środku Vanunu został obezwładniony, wstrzyknięto mu paraliżujący lek i odjechano z nim. Przetransportowano go następnie na pokład INS Noga, izraelskiego statku wywiadu sygnałowego zamaskowanego jako zwykły statek handlowy, i drogą morską przewieziono z powrotem do Izraela, by stanął przed sądem za zdradę stanu i szpiegostwo.

Weeks later, in late 1986, while being driven to court in a prison van, Vanunu pressed his palm against the window for the photographers he knew would be waiting. Written on his skin in ballpoint pen was a message: Vanunu M was hijacked in Rome ITL 30.9.86, 21.00. Came to Rome by BA flight 504. In December, before a closed-door hearing, he managed to shout the words "Italy" and "Rome" to reporters before police covered his mouth. It was the first hard confirmation that he had not simply vanished, and it named the exact flight and date investigators would need. Tygodnie później, pod koniec 1986 roku, wieziony do sądu w więziennej furgonetce, Vanunu przycisnął dłoń do szyby dla fotografów, o których wiedział, że będą czekać. Na skórze długopisem napisana była wiadomość: Vanunu M został porwany w Rzymie ITL 30.9.86, 21.00. Przyleciał do Rzymu lotem BA504. W grudniu, przed rozprawą przy drzwiach zamkniętych, zdołał krzyknąć do dziennikarzy słowa "Włochy" i "Rzym", zanim policja zakryła mu usta. Było to pierwsze twarde potwierdzenie, że nie po prostu zniknął, i podało dokładny lot oraz datę, których potrzebowali śledczy.

IV.

Tracing CindyTropiąc Cindy

The Sunday Times published its story on Israel's nuclear arsenal just days after Vanunu's disappearance, but the identity of the woman who had lured him remained unknown for months. Peter Hounam, the journalist who had originally worked the story, picked up the trail from the flight Vanunu had named on his palm. Airline boarding records showed he had travelled with a woman named Cindy Hanin. Hounam tracked a Cindy Hanin to Orlando, Florida, a young woman about to be married who turned out to have no connection to the case at all, except that she was Jewish and had a sister-in-law who had left Orlando years earlier to join the Israeli military. That sister-in-law was Cheryl Bentov, by then living in the seaside town of Netanya, north of Tel Aviv. Sunday Times opublikował swoją historię o izraelskim arsenale jądrowym zaledwie kilka dni po zniknięciu Vanunu, ale tożsamość kobiety, która go zwabiła, pozostawała nieznana przez miesiące. Peter Hounam, dziennikarz, który pierwotnie prowadził tę historię, podjął trop z lotu, który Vanunu podał na swojej dłoni. Zapisy linii lotniczych pokazały, że podróżował z kobietą o nazwisku Cindy Hanin. Hounam wytropił Cindy Hanin na Florydzie, w Orlando, młodą kobietę tuż przed ślubem, która okazała się nie mieć żadnego związku ze sprawą, poza tym, że była Żydówką i miała bratową, która opuściła Orlando lata wcześniej, by wstąpić do izraelskiego wojska. Tą bratową była Cheryl Bentov, mieszkająca wtedy w nadmorskim miasteczku Netanya, na północ od Tel Awiwu.

The false name on the boarding pass, borrowed from a real relative with no idea what it would be used for, was the loose thread that unraveled the entire operation. Fałszywe nazwisko na karcie pokładowej, pożyczone od prawdziwej krewnej, która nie miała pojęcia, do czego zostanie użyte, było luźną nicią, która rozplątała całą operację.

V.

Eighteen Years, and Two Different Lives AfterOsiemnaście Lat i Dwa Różne Życia Później

An Israeli court convicted Vanunu of treason and espionage. He served eighteen years, more than eleven of them in solitary confinement, before his release in 2004. Freedom came with heavy conditions attached: Israel barred him from leaving the country, restricted his contact with foreigners, and he has faced repeated legal trouble in the years since for violating those terms, including further arrests for talking to journalists and diplomats. Nearly forty years on, he remains unable to leave Israel. Izraelski sąd skazał Vanunu za zdradę stanu i szpiegostwo. Odsiedział osiemnaście lat, ponad jedenaście z nich w izolatce, zanim wyszedł na wolność w 2004 roku. Wolność przyszła z surowymi warunkami: Izrael zakazał mu opuszczania kraju, ograniczył kontakt z cudzoziemcami, a w kolejnych latach wielokrotnie miał kłopoty prawne za łamanie tych warunków, w tym kolejne aresztowania za rozmowy z dziennikarzami i dyplomatami. Niemal czterdzieści lat później wciąż nie może opuścić Izraela.

Cheryl Bentov's path went the opposite direction. Once her identity became public, she was traced first to that villa in Netanya, and by the 2000s reporting placed her back in the United States, living in the suburbs of Orlando, the same city that had briefly, mistakenly, pointed the world's press at an innocent woman who happened to share her married name. Today public records describe her as an American real estate agent. The technician who told the truth about a secret weapons program spent eighteen years paying for it. The woman sent to trap him went home and sold houses. Droga Cheryl Bentov poszła w przeciwnym kierunku. Gdy jej tożsamość stała się publiczna, wytropiono ją najpierw do tej willi w Netanyi, a doniesienia z lat 2000. umieściły ją z powrotem w Stanach Zjednoczonych, mieszkającą na przedmieściach Orlando, tego samego miasta, które przez chwilę, przez pomyłkę, skierowało światową prasę na niewinną kobietę, która akurat dzieliła z nią nazwisko po mężu. Dziś publiczne rejestry opisują ją jako amerykańską agentkę nieruchomości. Technik, który powiedział prawdę o tajnym programie zbrojeniowym, zapłacił za to osiemnaście lat. Kobieta wysłana, by go usidlić, wróciła do domu i sprzedawała domy.